Lęk, to obok smutku, gniewu i wstrętu, jedno z przykrych uczuć, jakie przeżywa każdy człowiek. Okazuje się jednak, że u niektórych z nas procesy emocjonalne mają szczególną skłonność do wzbudzania i potęgowania doświadczenia zagrożeń. Co więcej, osoby przejawiające tendencje do nadmiarowego odczuwania lęku mają wyczerpane zasoby emocjonalne potrzebne do radzenia sobie z nim.
Strach to emocja, która pojawia się kiedy istnieje rzeczywiste zagrożenie i poziom tego uczucia jest adekwatny do poziomu zagrożenia. Lęk to emocja, która pojawia się pomimo braku istnienia realnego zagrożenia. Problem pojawia się również, kiedy poziom odczuwanej emocji jest silniejszy i nieadekwatny do występującego zagrożenia.
Osoba, która doświadcza takiego nadmiarowego lęku zmuszona jest do zużywania ogromnej ilości energii, aby unikać nieistniejącego źródła zagrożenia i bronić się przed wszechogarniającym stanem odczuwania stanów lękowych. Ta nieokiełznana skłonność prowadzi do coraz większych utrudnień w życiu.
Taki lęk może mieć różną intensywność. Czasem jest stale doświadczanym, niezbyt przyjemnym stanem towarzyszącym w codziennym życiu, nie utrudnia wtedy w sposób szczególny podejmowanych działań jednak uniemożliwia satysfakcjonujące i pełne przeżywanie. Czasem przybiera bardzo silną intensywność dezorganizując życie. Jest wtedy bardzo uciążliwym stanem doświadczania przerażenia i paniki.
Obecność lęku przejawia się w różnych formach. Może mieć postać doznań płynących z ciała: odczucie napięcia mięśniowego, poczucie zmęczenia bez realnego powodu, utrata apetytu, nudności, łaskotanie w żołądku, przyspieszone bicie serca, okresowe trudności w oddychaniu, drżenie rąk lub poczucie wewnętrznego drżenia. Mogą być to również doświadczenia emocjonalne; odczuwanie niepokoju, nerwowość, obawa przed utratą kontroli, poczucie, że zdarzy się coś strasznego. Odczuwanie lęku może mieć też wpływ na procesy poznawcze i przyjmować formę trudności z koncentracją uwagi, zapamiętywaniem.
Istotą pracy terapeutycznej w przypadku tego typu trudności emocjonalnych jest:
- odnalezienie śladów doświadczeń (często z okresu dzieciństwa), które ukształtowały tę skłonność do przeżywania lęku oraz zmniejszenie ich wpływu na obecne życie
- określenie czynników wyzwalających lęk i uczenie się konstruktywnych sposobów radzenia sobie z falami napływającego uczucia
- redukcja utrwalonych negatywnych tendencji lękowych (na poziomie somatycznym, behawioralnym, emocjonalnym, umysłowym, interpersonalnym, na poziomie całej osobowości i egzystencjalno-duchowym)
- zwiększanie i umacnianie źródeł zasobów osobistych służących zmianie zwiększającej poczucie bezpieczeństwa i nadziei.
